Topic: History & Formation of Odisha (ଓଡିଶାର ଇତିହାସ ଓ ଗଠନ)

ଓଡିଶା ଗଠନ (Formation of Odisha)

• ଓଡିଶା ୧ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୩୬ ରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ହେଲା।
• ଏହାର ଗଠନ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର, କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେଓ, ଲିଙ୍ଗରାଜ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନେତାଙ୍କ ଅନବରତ ପ୍ରୟାସରେ ସଫଳ ହେଲା।
• ଓଡିଶା ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ୧୯ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡିଆ ଆନ୍ଦୋଳନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

ଓଡିଆ ଆନ୍ଦୋଳନ (Odia Movement)

• ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନକାଳରେ ଓଡିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକୁ ବଙ୍ଗ, ମଦ୍ରାସ, ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ପ୍ରଭିନ୍ସ ଓ ବିହାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।
• ଏହାର ଫଳରେ ସେହି ପ୍ରଦେଶଗୁଡିକରେ ଭାଷାଗତ ଅଲ୍ପସଂଖ୍ୟକଙ୍କ ସ୍ଥିତି କମିଗଲା।
• ଏହି କାରଣରୁ ଓ ଭାଷାଗତ ଅଧିକାଂଶଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଓଡିଆ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
• ଏହା ୧୯ଶତାବ୍ଦୀରେ ସାମାଜିକ-ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ ଓ ସାର୍ବଜନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡିକର ବିକାଶକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲା।

ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଭୂମିକା

• ଓଡିଆ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା।
• ୩୦-୩୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୦୩ ରେ ପ୍ରଥମ ଓଡିଆ ଜାତୀୟ ସମ୍ମେଳନ ସମୟରେ ଏହା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
• ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ପ୍ରଧାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ସମସ୍ତ ଓଡିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିବା।

ସମ୍ବଲପୁରର ଓଡିଶା ସହିତ ମିଳନ

• ସମ୍ବଲପୁର ଓ ପାଶ୍ୱର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଜମିନ୍ଦାରୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡିକୁ ୧୮୬୨ ରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ପ୍ରଭିନ୍ସରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା।
• ପରେ ସେମାନେ "ପ୍ରାକୃତିକ ଓଡିଶା"ର ଅଂଶ ବୋଲି ପରିଚିତ ହେଲେ।

ବିହାର-ଓଡିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ

• ୧୯୧୨ ମସିହାରେ ଓଡିଶା ଡିଭିଜନକୁ ବିହାର ସହିତ ଯୋଡାଯାଇ "ବିହାର-ଓଡିଶା ପ୍ରଦେଶ" ଗଠନ କରାଗଲା।
• କିନ୍ତୁ ଗଞ୍ଜାମ ଓ ବିଜୟନଗରମ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡିକ ମଦ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଅଧୀନରେ ରହିଲା।

ଓଡିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ତାଲିକା (Chief Ministers of Odisha)

---